Het glipte langs de bar. Chatcontrole 1.0. Aanstaande donderdag aangenomen door het Europees Parlement. Een tijdelijke afwijking van de ePrivacy-regels. Bedoeld om online seksueel misbruik van kinderen te signaleren. Maar het was ook de bedoeling om de deur voor Chat Control 2.0 op een kier te houden, terwijl wetgevers de rest uitzoeken. Het blijft geldig tot en met 3 april 2-weg. 2028. Dat geeft ze alle tijd. Voldoende dekking.
Het spookbestand keert terug
Terug in maart? Het Parlement heeft het vermoord. De Europarlementariërs zeiden nee. De gesprekken waren mislukt. Einde verhaal, dachten ze.
Toen eind juni. Roberta Metsola, de voorzitter van het Parlement. Ze heeft het uitgegraven. Het bestand opnieuw geopend. Ik heb het naar de Raad gegooid. Iedereen gewaarschuwd. Zei dat de verlopen regels een leemte achterlieten. Een gevaarlijke voor de online kinderbescherming.
De Raad speelde aardig. Of misschien speelden ze vies. Stuur het terug naar het parlement. Precies toen de vakantieperiode aanbrak. Als stoelen leeg zijn. Terwijl het bijna onmogelijk is om een meerderheid te verzamelen om het opnieuw tegen te houden. Timing is alles. Of timing is alleen maar handig.
Hoe het gebeurde (of niet gebeurde)
Hier is het rommelige midden. De eerste stemming in het EP? Een gewone meerderheid om het te verwerpen. 314 stemden ja tegen het doden ervan. 276 stemden tegen. 17 zaten op het hek. Zag er goed uit voor de privacy.
Dan de tweede lezing. De cijfers zijn verschoven. 360 is de absolute meerderheid die momenteel nodig is. Om het gewijzigde standpunt te verwerpen? 276 waren vóór. 286 tegen. 30 onthoudingen. Ze kwamen tekort.
Kort voor één.
Het bestand bleef bestaan. De tweede lezing werd gesloten. Nu gaat het gewijzigde pakket terug naar de Raad. Drie maanden voordat ze ja zeiden. Of nee. Of wat dan ook.
Wat zat er in dat gewijzigde pakket? Een cosmetische oplossing. Voorgesteld door de RENEW-liberalen. Ze probeerden end-to-end gecodeerde communicatie uit te sluiten. Verleden, heden of toekomstige codering. Gewoon om de indruk te wekken dat het ze iets uitmaakt.
Sommige EP-leden noemden het “een sprankje hoop”. Misschien. Misschien was het daarom dat de hele tekst niet werd gedumpt tijdens de tweede hoorzitting. Maar laten we duidelijk zijn. Het is cosmetisch. En het heeft geen zin. Massascannen plus end-to-end-codering? Het zijn tegenpolen.
“Een sprankje hoop” noemden zij het. Laten we eens kijken hoe dat sprankje stand houdt als de Raad deze amendementen verwerpt, wat ze ook zullen doen.
De Raad heeft al eerder mooie dingen gezegd over privacy en encryptie in de Chat Control 2.0-debatten. Gewoon leuke dingen. Geen technisch debat. Geen echt antwoord over hoe je chats kunt scannen terwijl je ze vergrendeld houdt. Dat kun je niet. Niet echt.
Het internet is boos. Sociale media bruisen. Lidstaten? Stilte. Grotendeels. Deze dossiers bevinden zich in de ministeries van Binnenlandse Zaken. Een paar landen maken er ruzie over. De politie wil het. Gegevensbescherming heeft er een hekel aan. Zorgen over cyberveiligheid. De meeste regeringen praten er nog niet eens over.
De oppositie splitst zich niet. Het verenigt.
Linkervleugel. Rechtervleugel. Liberalen. Privacygekken zoals Patrick Breyer. Mensenrechtendeskundigen. Iedereen heeft hier een hekel aan. Het is zeldzaam om zo’n brede tent van oppositie in de EU te zien. Meestal vechten ze met elkaar. Vandaag? Zij zijn het hierover eens. Het massaal scannen van privécommunicatie is niet iets wat wij doen.
Svenja Hahn van de ALDE-fractie hield zich niet in. EUTechLoop betrapte haar tirade. En terecht.
“Het is een schande,” zei Hahn. “Het opent de deur voor massaal toezicht… in plaats van een gerichte strijd tegen seksueel misbruik van kinderen.”
Ze noemde het een bedreiging voor de democratie. Ze is niet de enige. Ljoedmyla Kozlovaska van de Open Dialogue Foundation zag het anders. Ze zag een patroon.
Ten eerste geldt de financiële privacy. Dan de gegevens van reizigers. Nu chatten. Genormaliseerde erosie. Stap voor stap. Altijd met een dringende reden. Altijd rustig daarna.
“Financiële, veiligheids- en cyberveiligheidswetten zijn nu… bewapend… tegen hun eigen burgers,” waarschuwde Kozlovska. “Voor transnationale repressie.”
Het echte gevecht is niet vandaag. Vandaag is er sprake van een procedurele fout. Het echte gevecht vindt plaats in september. Voor chatcontrole 2.
Tot dan? Het verzet moet luid zijn. Moet constant zijn. Er zijn geen procedurele trucs meer toegestaan. De deur gaat weer open. Kijk niet weg. Wat gebeurt er als ze de rest erdoor duwen? Wij weten het nog niet. We hebben nog tot 2028 om daar achter te komen.
