Je droomt weg na het laatste nummer van je favoriete afspeellijst. Dan begint een nummer te spelen dat je nog nooit eerder hebt gehoord. Het is goed. Of het is verschrikkelijk. Je klikt toch op afspelen.
Dit is hoe Spotify werkt. Het is geen magie. Het is code.
Met een marktaandeel van ruim 30 procent domineert Spotify de muziekstreaming. Het grootste verkoopargument is niet alleen de bibliotheek met liedjes. Het zijn de gepersonaliseerde afspeellijsten. Je kent ze wel: ‘R&B Mix’, ’80s Mix’ of ‘Elvis Presley Radio’. Ze bevinden zich vooraan en in het midden van uw startscherm. Ze zijn ontworpen om u te laten luisteren.
Maar hoe bepalen ze wat je hoort? En waarom maakt dit systeem het voor nieuwe artiesten vrijwel onmogelijk om door te breken?
Hoe de Spotify-aanbevelingsengine werkt
De meeste mensen ontdekken nieuwe muziek via deze algoritmische afspeellijsten. De inhoud is niet willekeurig. Het is afhankelijk van twee dingen: uw voorkeuren en de audiofuncties van de track.
Antoine Henry van de Universiteit van Lille legt uit dat deze invloed op meerdere niveaus plaatsvindt. Aanbevelingssystemen suggereren specifieke artiesten. Gepersonaliseerde afspeellijsten mixen door de gebruiker geselecteerde nummers met algoritmisch gekozen nummers. De kernlogica? Waar je normaal naar luistert.
Als je veel rock streamt, pusht Spotify rock. Maar het graaft dieper dan alleen genre-tags. Het algoritme scant de metadata die door artiesten wordt aangeleverd. Dit omvat ‘stemmingstags’ zoals ‘blij’ of ‘melancholisch’. Het merkt de taal op. Het identificeert de gebruikte instrumenten.
Vervolgens wordt het nummer in secties opgesplitst. Door te analyseren hoe gebruikers omgaan met de audio (vroeg overslaan, een refrein herhalen, het laten afspelen) leert het algoritme welke delen resoneren. Het gebruikt deze gegevens om meer muziek van dat specifieke type te suggereren.
Het doel is eenvoudig. Laat je zien wat je leuk vindt. Want als je het leuk vindt, blijf je streamen. En als je blijft streamen, blijft Spotify relevant.
Het voordeel voor gevestigde sterren
Voor muzikanten zijn algoritmen zowel een ladder als een muur.
Als een nummer wordt toegevoegd aan een grote algoritmische afspeellijst, kan de artiest in één klap duizenden nieuwe luisteraars winnen. Die zichtbaarheid is goud. Het verandert gewone luisteraars in fans.
Maar wie profiteert er het meest van? Meestal de toch al beroemde.
Algoritmen geven prioriteit aan populariteit. Als een nummer al een hoge betrokkenheid heeft, gaat het systeem ervan uit dat anderen het ook leuk zullen vinden. Het is een feedbackloop. De rijken worden rijker.
Neem The Weeknd. Momenteel heeft hij het record voor de meeste maandelijkse streams op Spotify. Wanneer hij een nieuwe single dropt, duwt het algoritme er hard op. Het komt prominent naar voren in de suggesties. Waarom? Omdat de bestaande gegevens een hoge waarschijnlijkheid van acceptatie suggereren.
Wie heeft, aan wie zal meer worden gegeven. Dit is niet zomaar een bijbelcitaat. Het is fundamentele algoritmische logica.
De barrière voor nieuwkomers
Nieuwe artiesten staan voor een steile klim. Ook al past hun muziek bij de sfeer van een afspeellijst, ze halen het zelden.
Dit geldt vooral voor artiesten die niet in standaardgenres passen. Misschien combineren ze stijlen. Misschien gebruiken ze onconventionele instrumenten. Het algoritme heeft moeite om ze te categoriseren. Zonder duidelijke metadata of bestaande betrokkenheidsgegevens worden deze genegeerd.
Resultaat? Minder stromen. Minder fans. Minder geld.
“Het is essentieel voor de bekendheid, maar als onafhankelijk artiest weet je dat je nooit terugkrijgt wat je aan de productie hebt uitgegeven”, zegt Valentina, een 20-jarige singer-songwriter die muziek uitbrengt onder de naam VALENN. Ze is sinds 2022 op streamingplatforms. Haar ervaring is gebruikelijk.
Het systeem geeft de voorkeur aan bewezen hits boven potentiële hits. Nieuwkomers vormen een risico dat het algoritme vermijdt.
Muziek in een filterbubbel
Deze dynamiek creëert wat experts ‘filterbubbels’ noemen.
Sociale media doen dit. Muziekstreaming doet het ook. Giuseppe Mazziotti van de Katholieke Universiteit van Lissabon merkt op dat het internet een reeks eindeloze bubbels wordt. Barrières worden niet afgebroken. Ze zijn versterkt.
Voor luisteraars vernauwt het de horizon. Als je gevangen zit in een op interactie gebaseerde algoritmische zeepbel, zie je minder van de bredere creatieve wereld. Je ervaart een soort culturele vervlakking. Je hoort alleen wat al populair is.
Op de lange termijn zou dit de hele muziekindustrie kunnen schaden. Om het systeem te bespelen, kunnen artiesten voor het algoritme muziek gaan schrijven. Ze kunnen het unieke karakter wegnemen om in een mal te passen. Muziek zou uniform kunnen worden. Algemeen. Flauw.
Spotify heeft hiervoor geen pasklare oplossing. Nog niet.
Dus wat kun je doen? Wacht niet langer tot het algoritme u redt. Zoek zelf naar nieuwe muziek. Blader door sociale media. Graaf dieper dan de bovenkant van de afspeellijst.
Het algoritme wil dat je comfortabel blijft. Het doorbreken van dat comfort is misschien wel de enige manier om iets echts te vinden.
